18-05-08

Lijn 1 van tram tot bus

In onze kronieken over de Antwerpse stadslijnen gaan we het vandaag hebben over de geschiedenis van lijn 1; deze was vroeger natuurlijk een tramlijn maar is al een hele tijd 'verbust'...

Tramlijn 1 Noorderplaats- Zuidstation

In 1902 wordt de eerste elektrische dienst in bedrijf gesteld, deze lijn wordt dan uiteraard lijn 1.  Het koersbord is volledig wit met volgende tekst erop:

ENTREPOT- STAPELHUIS

BANQUE- BANK

GARE zuid/ sud STATIE

Tijdens WO I blijft de tram rijden, maar dan wel aangepast aan het opgelegde rijverbod dat na 20u 's avonds geldde. Dit was zo in de eerste maanden van het jaar  1914.

Begin jaren '20 (einde 1923- begin 1924) maakte men proefritten met motorwagens op draaistellen, afkomstig van de Rode Tram (= ex- Les Vicinaux anversois) en deze trams mochten dan in dienst gesteld worden op lijn 1. Men ging ook experimenteren met de wijze waarop de passagiers in en uit de voertuigen gingen; enkel op lijn 1 ging men als proef de reizigers achteraan laten instappen en vooraan langs het voorplatform terug laten afstappen.

Einde 1924 dient de trammaatschappij een voorstel in om de situatie van de sporen te veranderen aan de Zuiderplaats, voornamelijk om bepaalde moeilijkheden uit de weg te gaan, zoals het aanhaken en afhaken van de bijwagens op de lijnen 6, 13 en 14. Ook zou men graag een boog laten aanleggen aan het einde van de Amerikalei om de terugkeer van de voertuigen op lijn 1 te vergemakkelijken zodat zij niet meer rond de Zuiderplaats moesten omrijden. Twee jaar later werd deze boog in gebruik genomen.

In september '29 wenst de trammaatschappij lijn 1 te verlengen tot de Mexicobrug, helaas zijn de spoorwegen hiermee niet opgezet omdat de tramsporen op een paar plaatsen de spoorweginfrastructuur moet kruisen. Er was ook een gevaar voor botsingen tussen treinen en trams en bovendien zou het drukke treinverkeer de goede uitbating van de tramlijn belemmeren. Zodoende werd er dan ook afgezien van deze verlenging.

Toen veranderde de verkeerssituatie op de Leien; vroeger zag men deze als drie afzonderlijke, naast elkaar gelegen straten waarbij de trams op de zijbanen rechts reden. Echter, nu besloot men de Leien als één enkele brede straat te zien en zodus was de trammaatschappij verplicht de rijrichting van de trams om te keren, wat wel wat aanpassingen met zich meebracht zoals wissels en kruisingen.  Deze omkering van rijrichting gebeurde midden in de week, op 5 jui 1934. Sedert dan rijdt de tram op lijn 1 terug rond de Bolivarplaats (Ex- Zuiderplaats) waar een halte tevens voorzien is aan de ingang van de Zuidstatie. De boog in de Amerikalei is ook buiten dienst gesteld.

Door al die veranderingen moest de reiziger vanaf dan in- en uitstappen op de straatkant, wat toen wel voor veel klachten en dergelijke heeft gezorgd.

In het begin van de tweede wereldoorlog reden de trams niet uit vanwege de talrijke schade door de beschietingen en de bezetting van ons land. Stilaan komen de diensten toch weer op gang en komt lijn 1 weer in dienst tussen de Noorderplaats en het Zuidstation. In 1944 wordt de dienst weer volledig hernomen.

Na de oorlog worden zogenaamde "gemengde diensten" ingericht, dit om de tramrit sneller te laten verlopen en overstappen op andere lijnen te vermijden. Zo heb je bijvoorbeeld een dienst 1.4 (blauw/ wit koersbord) die begon op 20 mei 1946, en enkel te zien was tijdens de spitsuren. Deze trams reden dan vanaf de Noorderplaats via de Leien, het Zuidstation, de Brusselstraat en lijn 4 naar het Kiel en Hoboken. Deze dienst werd afgeschaft in 1950.

De laatste dag dat onze eerste elektrische tramlijn met trams wordt geëxploiteerd, is 14 juli 1965. Om de aanleg mogelijk te maken van de toegangswegen naar de nieuwe Scheldetunnel moesten de sporen op de Bolivarplaats verdwijnen én ook het Zuidstation moest eraan geloven..... dus tramlijn 1 werd buslijn 1 vanaf dan.

Buslijn 1 Antwerpen (A'damstraat)- Noorderplaats- Zuid- Hoboken (Verenigde Natieslaan)

 De reisweg van lijn 1 blijft dezelfde, alleen de Bolivarplaats (Zuidstation) wordt niet meer aangedaan en men keert terug op de Amerikalei ter hoogte van de Baron Dhanislaan.

Het eindpunt wordt in '69 verlegd van de Noorderplaats naar de Londenstraat, in 1970 wordt de lijn verlengd van de Amerikalei tot de Bolivarplaats.

1976: Verlenging van de lijn van Bolivarplaats tot Hoboken (Lelieplaats)

1978: Van zodra de Londenbrug hersteld zal zijn wordt de nieuwe terminus van de buslijn de Rijnkaai, om zo de belastingskantoren beter te kunnen bedienen

Een jaar later volgt er nogmaals een verlenging; ditmaal wordt de andere terminus verlegd naar de Verenigde Natieslaan.

Tot 2004 is lijn 1 nagenoeg dezelfde gebleven; in dat jaar werd ze opgesplitst in twee lijnen en zodoende werd lijn 13 opnieuw leven in geblazen. Lijn 1 zou vanaf dan de Verenigde Natielaan niet meer bedienen maar wel de Broydenborglaan, van daar rechtdoor naar de Fotografielaan en langs de skipiste over de Krijgslaan naar het Universiteitsplein rijden. Lijn 13 volgt hetzelfde traject tot de Kapelstraat te Hoboken (aan de overweg) en gaat vandaaruit naar Hoboken Polderstad, alwaar ook het nieuwe eindpunt kwam.

Van 2004 tot 2006 kende lijn 1/13 een omleiding via de Montignystraat vanwege werken aan de Leien en door de bouw van het nieuwe Justitiepaleis.

In 2006 is lijn 1 veranderd van reisweg en bedient vanaf dan het Universiteitsplein niet meer. Vanaf de Broydenborglaan reed men dan over de Sint-Bernardsesteenweg naar de Gemeenteplaats en het station van Hemiksem, om zo de terminus aan de Nijverheidsstraat te bereiken. Lijn 13 bleef ongewijzigd, behalve dan dat deze lijn 's avonds van Hoboken Polderstad tot het Universiteitsplein een stuk van lijn 140 aandoet. (en dusdoende ook als bestemmingscijfer "140" op de film heeft staan)

 Enkele foto's van trams/ bussen op L1 vroeger en nu...

Photobucket Photobucket Photobucket

De commentaren zijn gesloten.