04-10-08

Geschiedenis van buslijn 33

BUSLIJN 33   Hoboken Moretusburg (Cockerill)- Merksem Volkstuinlei

Het moest er maar eens van komen... Busje 33 moet toch eens ooit de geschiedenis van lijn 33 uit de doeken doen! Vandaag is dat dus het geval... Deze lijn is vandaag de dag de langste van de stadslijnen (van stelplaats Zurenborg)

Buslijn 33 (Hoboken- Merksem) ziet het leven op 15 augustus 1948. Omdat de TAO nog niet over bussen beschikt, wordt de lijn verpacht aan de NV Autobusdiensten Antwerpse Randgemeenten, kortweg "N.V ADAR". De reisweg toen ging als volgt:

Hoboken (Cockerill)-Kioskplaats- Schoonselhof- J. Moretuslei-  Spoorwegbrug (Oude God)- Mortsel station- Vlieghaven Deurne- Vosstraat- Eksterlaar- Sterckxhoflei- Gallifortlei- Palinckstraat- Lackborslei- Viaduct Merksem- Deurnebaan- St- Franciscusplein- Kroonplein- Korte Bremstraat. (Dit eindpunt wordt in 1954 reeds verlengt naar het Lindeboomplein)

Vanaf 1955 worden de bussen op deze lijn voor eigen bediening door de TAO geëxploiteerd met éénmansbediening, maar tijdens de spitsuren wordt er nog wel tweemansbediening toegepast.

Vanaf de jaren '60 ondergaat de 33 een aantal wijzigingen in de reisroute; in Deurne wordt de lijn over de nieuwe Frank Craeybeckxlaan afgeleidt ipv voorheen over de Turnhoutsebaan/ Gallifortlei/ Palinckstraat & Ter Heydelaan. Richting Merksem (in '63) gaat de bus vanaf dan over de de St Rochusstraat- Herentalsebaan in plaats van over de Korte St Rochusstraat en de Waterbaan. Een jaar later is er een reiswegwijziging in Wilrijk. In 1967 is Hoboken aan de beurt, alwaar dan in de Kapelstraat het eenrichtingsverkeer wordt ingevoerd. De lijn rijdt dan vanaf de Dr Coenstraat over de Kioskplaats, Louisalei, Cockerillplaats en de Kapelstraat (heen & terug) Nog een wijziging volgt in 1969 te Merksem en Hoboken. In 1970 volgen er in Hoboken nog enkele veranderingen.

De terminus in Merksem wordt in 1971 verlengd van het Lindeboomplein naar de Volkstuinlei.

In 1973 doet het gemeentebestuur in Deurne een proef met bijkomende ritten tussen de Menegemlei en de Volkstuinlei in Merksem, om zodoende een betere verbinding te creëren tussen Noord en Zuid. De frequentie wordt van 45 min op 20/25 minuten gebracht. Wegens onvoldoende belangstelling van de reizigers werden deze ritten in '74 alweer geschrapt. 

Verbetering van de basisfrequentie komt er in 1976; dan wordt deze op 30 minuten gebracht. Tijdens de spits kan men om de 20 minuten een bus verwachten. Twee jaar later wordt ook het autobustarief vervangen door het tramtarief

Tot 2004 is lijn 33 nagenoeg hetzelfde gebleven, op enkele aanpassingen van de reisweg na. Vanaf dan rijden de bussen ook via het Middelheim ziekenhuis, en ook is de frequentie 's avonds verhoogt van 2 bussen naar 4 bussen per uur. Tijdens de werken aan de Ring heeft ook pachter De Reys bijna 2 jaar lang lijn 33 mee helpen uitbaten. Tevens verhoogt men opnieuw de frequentie van 20' naar 10. Als het contract bij De Reys voor lijn 33 is afgelopen, wordt de frequentie nogmaals aangepast, vanaf nu kan men om het kwartier (overdag) een 33 nemen.

Ingescande dia, fotograaf is onbekend- Collectie Busje & Trammeke. De Van Hool- Fiat 551, de enige bus van de MIVA in deze groene livrei, dit was bij wijze van experiment maar gelukkig koos men toch voor het bekendere rood! Er was ook een groene tram trouwens. Deze bus werd ook wel "De Hulk" genoemd door de chauffeurs.

Photobucket

Hier een specialleke.. En wat voor eentje! Niet minder dan het unieke prototype Van Hool A280 op lijn 33! Deze bus werd in '85 gebouwd en was de moeder van alle volgende types lagevloerbussen (A500- A600 enzovoorts...) Het leuke eraan is dat deze nu in het museum staat en ook onder ons peter/ meterschap! En we zijn er terecht trots op! Het buske staat nu wel in de laatste NMVB- livrei, dat oogt wat mooier ook Stoer Fotograaf onbekend- Collectie Busje & TrammekePhotobucket

Deze foto heb ik twee jaar geleden genomen, bij ons in Deurne Photobucket

En om af te sluiten nog een New Van Hool A360 nogmaals in Deurne, ook twee jaar geleden gefotografeerd. Photobucket

17-08-08

Geschiedenis van tramlijn 10

10 Antwerpen Melkmarkt- Deurne (Schotensesteenweg)

Op 31 oktober 1903 wordt elektrische tractie gebruikt op de lijn tussen Antwerpen Grote Markt en Borgerhout (Statielei/ Turnhoutse Poort). In de maanden januari & februari van het jaar 1904 rijden de trams met het lijnnummer 11, daarvoor stond enkel de bestemming aangegeven. Vlak na deze korte periode krijgt de lijn definitief het lijnnummer 10 toegewezen, op een groen koersbord. In maart van dat jaar gaan de tramrijtuigen van de lijnen 10 en 11 (Dageraadplaats- Grote Markt) in lusvorm rijden vanwege het moeilijke verkeer aan de inrit van de Kaasrui. Zodoende bedraagt de omlooplengte van de lijn dan 6,776 km. Op 12 juni 1906 komt de verlenging naar Deurne er die twee jaar eerder, in augustus 1904, was goedgekeurd. Vanaf dan zal lijn 10 aan de Turnhoutsepoort door kunnen rijden naar de Turnhoutsebaan, alswaar ook het nieuwe eindpunt is gelegen aan de ingang van het Ter Rivierenhof. Door deze verlenging is de lijn nu 10 km lang. Niet alle trams rijden echter door naar deze nieuwe terminus; een aantal diensten behouden het oude eindpunt aan de Turnhoutse Poort. In 1910 zullen de trams van lijn 10 niet meer door deze Turnhoutse Poort rijden, maar door de nieuw aangelegde bres in de vestingswal.

Tijdens WO I zijn de diensten van lijn 10 beperkt tot de Turnhoutse Poort, het duurt nog tot 1 augustus 1915 eer de rijtuigen terug het eindpunt Deurne (Ter Rivierenhof) kunnen bedienen.

De "TA" (Tramways d'Anvers) begon met de aanleg van een tweede tramspoor in 1931, naast het bestaande enkelspoor van de NMVB (lijn Antwerpen- Turnhout), tussen de terminus van lijn 10 en de Schotensesteenweg. Daar werd ook een niuewe keerlus aangelegd. De trams van lijn 10 rijden vanaf 1933 aan de Turnhoutse Poort onder de nieuw gebouwde spoorwegbrug, aangelegd in de verlenging van de Turnhousebaan (de huidige situatie) en rijden sedert dan niet meer langs de Statielei (en onder de oude spoowegbrug).

Om een betere bediening van het voetbalstadion te Deurne te verzekeren (bij wedstrijden of andere manifestaties) legt de trammaatschappij in 1937 een verbindingsspoor aan tussen de Turnhoutsebaan en de Ter Heydenlaan, langs de Leeuwlantstraat en de Gallifortlei. Heden ligt er in de Leeuwlantstraat nog een heel stuk spoor van deze verbinding...

Door de bezetting tijdens WO II wordt er vanaf 17 mei 1940 niet meer uitgereden; op lijn 10 herneemt de dienst echter terug vanaf 25 mei tussen beide eindpunten. Vier jaar later ziet de TA zicht verplicht om lijn 10 te beperken tot de Victorieplaats, dit wegens beperkingen in het elektriciteitsverbruik. De toestand blijt zo gedurende enkele maanden (van juni tot september), pas dan rijden de trams weer door naar het eindpunt Melkmarkt.

Van 1963 tot begin 1964 moet het traject van lijn 10 aangepast worden vanwege de herinrichting van het Foorplein en de Turnhoutsebaan in Borgerhout. Door deze werken wordt de tramlijn over een grote lengte op een afzonderlijke bedding aangelegd. Ook wordt de Rijksweg in 1963 vernieuwd, vanaf de Leeuwlantstraat tot in Wijnegem, waardoor de sporen van de Leeuwlantstraat tot de Schotensesteenweg moeten worden verplaatst.

Op 23 maart 1966 worden drie PCC's voor de eerste keer in gebruik genomen op lijn 10, op 1 september 1967 voert men de éénmansbediening in & het zelf ontwaarden door de reiziger.

Door de werken aan de premetro tussen het Centraal Station en de Groenplaats is het moeilijk om de trams tussen het algemeen verkeer goed draaiende te houden. Om die reden worden de lijnen 2 en 3 vanaf het Centraal Station afgeleid naar de lus van de Melkmarkt. In 1971 worden werken aangevat voor het leggen van een eigen trambaan om de tramexploitatie mogelijk te houden op deze lus.

De laatste twee-assige motorwagen die de dienst op lijn 10 verzekerde, was de 4417 (nu in het Vlatam-museum!!) op 1 april 1975. Dit is tevens de laatste dag dat er nog een dergelijke tram werd ingezet voor lijndiensten. Vanaf dan zouden de PCC's de taak overnemen van de oude vertrouwde motorwagens.

In 1976 wordt het verbindingsspoor dat eerder werd aangelegd in 1933 voor de betere verbinding met het voetbalstadion aan de Bosuil, buiten dienst gesteld en gedeeltelijk afgebroken. Sedert 1979 bestaat al het idee om tramlijn 10 te verlengen van de Schotensesteenweg naar Wijnegem, tot op de dag is deze verlenging nog steeds niet van toepassing, maar stilaan zouden de werken beginnen.

Tramlijn 10 krijgt in de jaren '90 een vrije tram-en busbaan op de Turnhoutsebaan in Borgerhout (werken starten rond 1994 en gebeuren in fases), in 2007 volgde het stuk te Deurne.

Enkele foto's:

Tramlijn 10 in de Carnotstraat, met motorwagen 4424

Photobucket

Turnhoutsebaan (Deurne) met een VA. Archief Raymond P. Photobucket

 

Gekoppelde PCC's aan de Rooseveltplaats, reeds voorzien van het De Lijn-logo, maar verder nog in MIVA-kleuren. Fotograaf: onbekendScannedImage-17.1
 

Foto daterend uit 2006 (eigen foto), met een PCC op de Turnhoutsebaan aan de ingang van het Rivierenhof (Leeuwlantstraat) Photobucket

13-07-08

Lijn 5 van vroeger tot nu

Tramlijn 5: Antwerpen Groenplaats- Wilrijk (Frans Nagelsplein)

Wim Saerensplein- Linkeroever (huidig)

Op 12 november in het jaar 1903 werd de elektrische dienst in bedrijf gesteld tussen de hoek Kammenstraat/ Nationalestraat en Berchem "Dikke Mee". De trams die rijden tot de Wilrijkse Poort dragen een rood koersbord, de rijtuigen die naar "Dikke Mee" rijden hebben een rood/ wit koersbord. De lijn was amper een week in gebruik toen de eindhalte Kammenstraat/ Nationalestraat reeds verlegd werd naar de Groenplaats, ter hoogte van de Rioolstraat. Nog een goed half jaar later (juli 1904) vervalt ook deze terminus, de trams rijden vanaf dan rond de Groenplaats.

In 1912 wordt de in enkelspoor aangelegde verlenging "Dikke Mee"- Wilrijk (Bist) in dienst gesteld, over de Eglantierlaan, Seringenlaan, Acacialaan, Berkenlaan, over de spoorlijnbrug Antwerpen Zuid-Brussel, Laarstraat, en de Heistraat tot aan de overweg van de ringlijn. Een tweede spoor volgt een jaar later. De terminus van tram 5 bleef altijd langs de stadskant van de ringspoorlijn. Hoewel de vergunningen en de plannen  er waren, is de aanleg van de tramsporen over deze ringspoorlijn tot de Bist nooit gebeurd. Tijdens de eerste Wereldoorlog worden de extramuros- diensten geschrapt.

Het Antwerpse Stadsbestuur stelt in 1926 voor om het rondrijden van trams op de Groenplaats zoveel mogelijk te vermijden, en om de rijtuigen van lijn 5 te laten terugkeren over de Schoenmarkt, Meirbrug, Huidevettersstraat, Lange Gasthuisstraat, Mechelseplein, Maarschalk Gérardstraat en zo verder de normale reisweg. Vier jaar later stelt de trammaatschappij aan het Stadsbestuur voor om de trams van lijn 5 vanaf de Groenplaats terug te laten keren over de Nationalestraat, Kronenburgstraat om dan in de Kasteelpleinstraat de normale reisroute te hervatten.

In 1931, vanaf 1 september rijden de trams van de lijn 5 in lusvorm: vanaf de Kasteelpleinstraat- richting stad- over de Terninckstraat, Maarschalk Gérardstraat, Vleminckveld, Kammenstraat, Nationalestraat, rond de Groenplaats en terug langs de Nationalestraat, Kronenburgstraat naar de Kasteelpleinstraat. Door het drukke tramverkeer rond de Groenplaats worden de lijnen 5 en 23 in 1936 samen tot één lijn gebracht; lijn 5 met een rood/ wit koersbord.

De verlenging in de Lackborswijk wordt in gebruik genomen door lijn 5 in 1937. Zo gaan de rijtuigen vanaf dan door de Berlaimontstraat over de Confortalei en de Ter Heydenlaan tot de Gallifortlei. Twee weken later rijden de trams door over de Ter Heydenlaan naar Antwerp Stadion. In Wilrijk zal een jaar later een nieuwe keerlus in gebruik genomen kunnen worden op de August Van Daelplaats (nu: Frans Nagelsplein). In 1940 reden de trams op lijn 5 een paar dagen niet uit vanwege de bezetting, nadien bediende deze lijn het stuk Wilrijk- Groenplaats. Lijn 12 (Antwerp Stadion- Borgerhout L. Naeyaertplein) zorgde voor de bediening van het gedeelte tussen de Lackborswijk en Antwerp Stadion.

In april 1944 wordt op bevel van de Duitse overheid het reizigersverkeer op de lijnen 5 en 17 verboden doorheen het spergebied (tussen "Dikke Mee" en de Berkenlaan). Lijn 5 moet genoodzaakt een andere reisweg volgen; trams komende van de Groenplaats rijden door de Jan Van Rijswijcklaan, Karel Oomsstraat en de tramloods Driehoek, om dan langs de Generaal Lemanstraat op de Jan Van Rijswijcklaan te komen, tot de keerlus van de Jan De Voslei. In november van dat jaar rijdt lijn 5 weer zoals voorheen naar Wilrijk. 

Eénrichtingswagens met plaats voor de ontvanger worden op lijn 5 in gebruik genomen in 1950. Zes jaar later, op 31 december wordt de lijn opgeheven, tussen 1957 en 1963 worden de tramsporen van lijn 5 uitgebroken. Vanaf 1/1/1957 werd tramlijn 5 vervangen door een busdienst, die volledig met éénmansbediening uitgebaat werd. De bussen reden van Wilrijk tot westelijke kant van de Groenplaats, daarbij een groot gedeelte van de ex-tramlijn 5 volgend. In de jaren '60 verandert er hier en daar wat aan de reisweg van buslijn 5 te Wilrijk. In 1974 wordt de Groenplaats heraangelegd als verkeersvrije zone en tevens wandelgebied, en bijgevolg moet het eindpunt verlegd worden van de noordelijke naar de zuidelijke kant van de Groenplaats. De laatste exploitatiedag met bussen op lijn 5 (Wilrijk Dr. Donnyplein- Antwerpen Groenplaats) was 31 januari 1975, dit vanwege reorganisatie van de lijnen 5, 17, 25 en 26. De vroegere reisweg van lijn 5 werd opgenomen door lijn 25, die tevens wordt opgedeeld in de lijnen 25 en 25bis. Ook wordt het eindpunt aan het Dr. Donnyplein te Wilrijk niet meer bediend.

Jarenlang was er geen lijn 5 meer in Antwerpen, tot in 2006.Op 1 maart zal de nieuwe tramlijn 5 rijden tussen het Wim Saerensplein te Deurne en de Krijgsbaan op Linkeroever. Het gedeelte tussen het Sportpaleis en Linkeroever gebeurt via de premetrotunnels. Daarmee telt Antwerpen vanaf maart 2006 elf tramlijnen, waarvan 4 premetrolijnen. De bedoeling is dat in de nabije toekomst lijn 5 wordt verlengd over de Ruggeveldlaan, naar Wijnegem via de August van de Wielelei. (Shoppingcenter)

Geen idee waar deze foto is enomen, of wie de fotograaf is... 

Photobucket

 Fotograaf onbekend-     Antwerpen Groenplaats

Photobucket

Zurenborgse Van Hool- Fiat op lijn 5, ten tijde dat deze lijn met bussen geëxploiteerd werd. Fotograaf: Raymond P.Photobucket

Anno 2008; een zeldzaam beeld van gekoppelde PCC's op lijn 5, die hier ter hoogte van de Ter Heydenlaan te Deurne is. Photobucket

Siemenstram "Hermelijn" op de Confortalei te DeurnePhotobucket

18-05-08

Lijn 1 van tram tot bus

In onze kronieken over de Antwerpse stadslijnen gaan we het vandaag hebben over de geschiedenis van lijn 1; deze was vroeger natuurlijk een tramlijn maar is al een hele tijd 'verbust'...

Tramlijn 1 Noorderplaats- Zuidstation

In 1902 wordt de eerste elektrische dienst in bedrijf gesteld, deze lijn wordt dan uiteraard lijn 1.  Het koersbord is volledig wit met volgende tekst erop:

ENTREPOT- STAPELHUIS

BANQUE- BANK

GARE zuid/ sud STATIE

Tijdens WO I blijft de tram rijden, maar dan wel aangepast aan het opgelegde rijverbod dat na 20u 's avonds geldde. Dit was zo in de eerste maanden van het jaar  1914.

Begin jaren '20 (einde 1923- begin 1924) maakte men proefritten met motorwagens op draaistellen, afkomstig van de Rode Tram (= ex- Les Vicinaux anversois) en deze trams mochten dan in dienst gesteld worden op lijn 1. Men ging ook experimenteren met de wijze waarop de passagiers in en uit de voertuigen gingen; enkel op lijn 1 ging men als proef de reizigers achteraan laten instappen en vooraan langs het voorplatform terug laten afstappen.

Einde 1924 dient de trammaatschappij een voorstel in om de situatie van de sporen te veranderen aan de Zuiderplaats, voornamelijk om bepaalde moeilijkheden uit de weg te gaan, zoals het aanhaken en afhaken van de bijwagens op de lijnen 6, 13 en 14. Ook zou men graag een boog laten aanleggen aan het einde van de Amerikalei om de terugkeer van de voertuigen op lijn 1 te vergemakkelijken zodat zij niet meer rond de Zuiderplaats moesten omrijden. Twee jaar later werd deze boog in gebruik genomen.

In september '29 wenst de trammaatschappij lijn 1 te verlengen tot de Mexicobrug, helaas zijn de spoorwegen hiermee niet opgezet omdat de tramsporen op een paar plaatsen de spoorweginfrastructuur moet kruisen. Er was ook een gevaar voor botsingen tussen treinen en trams en bovendien zou het drukke treinverkeer de goede uitbating van de tramlijn belemmeren. Zodoende werd er dan ook afgezien van deze verlenging.

Toen veranderde de verkeerssituatie op de Leien; vroeger zag men deze als drie afzonderlijke, naast elkaar gelegen straten waarbij de trams op de zijbanen rechts reden. Echter, nu besloot men de Leien als één enkele brede straat te zien en zodus was de trammaatschappij verplicht de rijrichting van de trams om te keren, wat wel wat aanpassingen met zich meebracht zoals wissels en kruisingen.  Deze omkering van rijrichting gebeurde midden in de week, op 5 jui 1934. Sedert dan rijdt de tram op lijn 1 terug rond de Bolivarplaats (Ex- Zuiderplaats) waar een halte tevens voorzien is aan de ingang van de Zuidstatie. De boog in de Amerikalei is ook buiten dienst gesteld.

Door al die veranderingen moest de reiziger vanaf dan in- en uitstappen op de straatkant, wat toen wel voor veel klachten en dergelijke heeft gezorgd.

In het begin van de tweede wereldoorlog reden de trams niet uit vanwege de talrijke schade door de beschietingen en de bezetting van ons land. Stilaan komen de diensten toch weer op gang en komt lijn 1 weer in dienst tussen de Noorderplaats en het Zuidstation. In 1944 wordt de dienst weer volledig hernomen.

Na de oorlog worden zogenaamde "gemengde diensten" ingericht, dit om de tramrit sneller te laten verlopen en overstappen op andere lijnen te vermijden. Zo heb je bijvoorbeeld een dienst 1.4 (blauw/ wit koersbord) die begon op 20 mei 1946, en enkel te zien was tijdens de spitsuren. Deze trams reden dan vanaf de Noorderplaats via de Leien, het Zuidstation, de Brusselstraat en lijn 4 naar het Kiel en Hoboken. Deze dienst werd afgeschaft in 1950.

De laatste dag dat onze eerste elektrische tramlijn met trams wordt geëxploiteerd, is 14 juli 1965. Om de aanleg mogelijk te maken van de toegangswegen naar de nieuwe Scheldetunnel moesten de sporen op de Bolivarplaats verdwijnen én ook het Zuidstation moest eraan geloven..... dus tramlijn 1 werd buslijn 1 vanaf dan.

Buslijn 1 Antwerpen (A'damstraat)- Noorderplaats- Zuid- Hoboken (Verenigde Natieslaan)

 De reisweg van lijn 1 blijft dezelfde, alleen de Bolivarplaats (Zuidstation) wordt niet meer aangedaan en men keert terug op de Amerikalei ter hoogte van de Baron Dhanislaan.

Het eindpunt wordt in '69 verlegd van de Noorderplaats naar de Londenstraat, in 1970 wordt de lijn verlengd van de Amerikalei tot de Bolivarplaats.

1976: Verlenging van de lijn van Bolivarplaats tot Hoboken (Lelieplaats)

1978: Van zodra de Londenbrug hersteld zal zijn wordt de nieuwe terminus van de buslijn de Rijnkaai, om zo de belastingskantoren beter te kunnen bedienen

Een jaar later volgt er nogmaals een verlenging; ditmaal wordt de andere terminus verlegd naar de Verenigde Natieslaan.

Tot 2004 is lijn 1 nagenoeg dezelfde gebleven; in dat jaar werd ze opgesplitst in twee lijnen en zodoende werd lijn 13 opnieuw leven in geblazen. Lijn 1 zou vanaf dan de Verenigde Natielaan niet meer bedienen maar wel de Broydenborglaan, van daar rechtdoor naar de Fotografielaan en langs de skipiste over de Krijgslaan naar het Universiteitsplein rijden. Lijn 13 volgt hetzelfde traject tot de Kapelstraat te Hoboken (aan de overweg) en gaat vandaaruit naar Hoboken Polderstad, alwaar ook het nieuwe eindpunt kwam.

Van 2004 tot 2006 kende lijn 1/13 een omleiding via de Montignystraat vanwege werken aan de Leien en door de bouw van het nieuwe Justitiepaleis.

In 2006 is lijn 1 veranderd van reisweg en bedient vanaf dan het Universiteitsplein niet meer. Vanaf de Broydenborglaan reed men dan over de Sint-Bernardsesteenweg naar de Gemeenteplaats en het station van Hemiksem, om zo de terminus aan de Nijverheidsstraat te bereiken. Lijn 13 bleef ongewijzigd, behalve dan dat deze lijn 's avonds van Hoboken Polderstad tot het Universiteitsplein een stuk van lijn 140 aandoet. (en dusdoende ook als bestemmingscijfer "140" op de film heeft staan)

 Enkele foto's van trams/ bussen op L1 vroeger en nu...

Photobucket Photobucket Photobucket

08-05-08

Lijn 1 van tram tot bus

In onze kronieken over de Antwerpse stadslijnen gaan we het vandaag hebben over de geschiedenis van lijn 1; deze was vroeger natuurlijk een tramlijn maar is al een hele tijd 'verbust'...

Tramlijn 1 Noorderplaats- Zuidstation

In 1902 wordt de eerste elektrische dienst in bedrijf gesteld, deze lijn wordt dan uiteraard lijn 1.  Het koersbord is volledig wit met volgende tekst erop:

ENTREPOT- STAPELHUIS

BANQUE- BANK

GARE zuid/ sud STATIE

Tijdens WO I blijft de tram rijden, maar dan wel aangepast aan het opgelegde rijverbod dat na 20u 's avonds geldde. Dit was zo in de eerste maanden van het jaar  1914.

Begin jaren '20 (einde 1923- begin 1924) maakte men proefritten met motorwagens op draaistellen, afkomstig van de Rode Tram (= ex- Les Vicinaux anversois) en deze trams mochten dan in dienst gesteld worden op lijn 1. Men ging ook experimenteren met de wijze waarop de passagiers in en uit de voertuigen gingen; enkel op lijn 1 ging men als proef de reizigers achteraan laten instappen en vooraan langs het voorplatform terug laten afstappen.

Einde 1924 dient de trammaatschappij een voorstel in om de situatie van de sporen te veranderen aan de Zuiderplaats, voornamelijk om bepaalde moeilijkheden uit de weg te gaan, zoals het aanhaken en afhaken van de bijwagens op de lijnen 6, 13 en 14. Ook zou men graag een boog laten aanleggen aan het einde van de Amerikalei om de terugkeer van de voertuigen op lijn 1 te vergemakkelijken zodat zij niet meer rond de Zuiderplaats moesten omrijden. Twee jaar later werd deze boog in gebruik genomen.

In september '29 wenst de trammaatschappij lijn 1 te verlengen tot de Mexicobrug, helaas zijn de spoorwegen hiermee niet opgezet omdat de tramsporen op een paar plaatsen de spoorweginfrastructuur moet kruisen. Er was ook een gevaar voor botsingen tussen treinen en trams en bovendien zou het drukke treinverkeer de goede uitbating van de tramlijn belemmeren. Zodoende werd er dan ook afgezien van deze verlenging.

Toen veranderde de verkeerssituatie op de Leien; vroeger zag men deze als drie afzonderlijke, naast elkaar gelegen straten waarbij de trams op de zijbanen rechts reden. Echter, nu besloot men de Leien als één enkele brede straat te zien en zodus was de trammaatschappij verplicht de rijrichting van de trams om te keren, wat wel wat aanpassingen met zich meebracht zoals wissels en kruisingen.  Deze omkering van rijrichting gebeurde midden in de week, op 5 jui 1934. Sedert dan rijdt de tram op lijn 1 terug rond de Bolivarplaats (Ex- Zuiderplaats) waar een halte tevens voorzien is aan de ingang van de Zuidstatie. De boog in de Amerikalei is ook buiten dienst gesteld.

Door al die veranderingen moest de reiziger vanaf dan in- en uitstappen op de straatkant, wat toen wel voor veel klachten en dergelijke heeft gezorgd.

In het begin van de tweede wereldoorlog reden de trams niet uit vanwege de talrijke schade door de beschietingen en de bezetting van ons land. Stilaan komen de diensten toch weer op gang en komt lijn 1 weer in dienst tussen de Noorderplaats en het Zuidstation. In 1944 wordt de dienst weer volledig hernomen.

Na de oorlog worden zogenaamde "gemengde diensten" ingericht, dit om de tramrit sneller te laten verlopen en overstappen op andere lijnen te vermijden. Zo heb je bijvoorbeeld een dienst 1.4 (blauw/ wit koersbord) die begon op 20 mei 1946, en enkel te zien was tijdens de spitsuren. Deze trams reden dan vanaf de Noorderplaats via de Leien, het Zuidstation, de Brusselstraat en lijn 4 naar het Kiel en Hoboken. Deze dienst werd afgeschaft in 1950.

De laatste dag dat onze eerste elektrische tramlijn met trams wordt geëxploiteerd, is 14 juli 1965. Om de aanleg mogelijk te maken van de toegangswegen naar de nieuwe Scheldetunnel moesten de sporen op de Bolivarplaats verdwijnen én ook het Zuidstation moest eraan geloven..... dus tramlijn 1 werd buslijn 1 vanaf dan.

Buslijn 1 Antwerpen (A'damstraat)- Noorderplaats- Zuid- Hoboken (Verenigde Natieslaan)

 De reisweg van lijn 1 blijft dezelfde, alleen de Bolivarplaats (Zuidstation) wordt niet meer aangedaan en men keert terug op de Amerikalei ter hoogte van de Baron Dhanislaan.

Het eindpunt wordt in '69 verlegd van de Noorderplaats naar de Londenstraat, in 1970 wordt de lijn verlengd van de Amerikalei tot de Bolivarplaats.

1976: Verlenging van de lijn van Bolivarplaats tot Hoboken (Lelieplaats)

1978: Van zodra de Londenbrug hersteld zal zijn wordt de nieuwe terminus van de buslijn de Rijnkaai, om zo de belastingskantoren beter te kunnen bedienen

Een jaar later volgt er nogmaals een verlenging; ditmaal wordt de andere terminus verlegd naar de Verenigde Natieslaan

20:49 Gepost door busje_33 & trammeke in Bus- en tramlijnen toen en nu | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

02-03-08

Geschiedenis van lijn 16/ lijn 14

En vandaag trekken we terug "back in time" en snuiven we nostalgie op door de geschiedenis van de lijn 16 (de huidige lijn 14) uit de doeken te doen, voorzien van het nodige fotografisch materiaal...

~GESCHIEDENIS VAN DE ANTWERPSE LIJN 16 (14)~

Tramlijn 16: Antwerpen Melkmarkt- Deurne luchthaven

Deze lijn begon zijn carrière in 1925 en was oorspronkelijk een  tramdienst tussen de loods Groenenhoek (waar nu het Vlatam is gevestigd!!) en de Victorieplaats. Het koersbord was bruin/ bruin. In de winter van dat jaar werd de dienst van lijn 16 een versterkingsdienst van lijn 11 tussen de Dageraadplaats en de Nederlandse schouwburg (Kipdorpbrug) en kreeg een blauw/ blauw koersbord.

Op  7 mei ' 28 komt er een nieuwe dienst van lijn 16 tussen de Victorieplaats en de Diksmuidelaan (Groenenhoek), met nog steeds het blauw/ blauwe koersbord. Een jaar later starten de aanlegwerken voor een verlenging van de 16 naar de luchthaven in Deurne, dit zal dubbelspoor worden over de hele lengte van de Diksmuidelaan.

In 1930 wordt dan deze verlenging in gebruik genomen; aan de vorige reisweg tussen de Victorieplaats en de Groenenhoek wordt niets veranderd. Wel wordt de terminus Victorieplaats opgeschoven naar de Melkmarkt.

Tussen 17 mei 1940 en 15 november 1941 rijden er geen trams uit vanwege de bezetting in ons land, daarna rijdt lijn 16 zoals voorheen langs hetzelfde parcours tussen de luchthaven en de Melkmarkt.

Doordat er op 1 juni 1944 beperkingen voor het elektriciteitsverbruik werden opgelegd, rijden de trams op lijn 16 slechts tussen de luchthaven en de Victorieplaats, maar dan via het Astridplein, De Keyserlei, Frankrijklei en de Gemeentestraat. Pas in 1945, op 21 mei, wordt de normale reisweg terug hervat.

De laatste dag dat er een tram op lijn 16 reed was 31 december 1964, zes jaar later worden de sporen op de Diksmuidelaan verwijderd...

Buslijn 16: Antwerpen Centraal Station- Mortsel Kaphaanlei

Ter vervanging van de afgeschafte tramlijn wordt op 1 januari 1965 een busdienst, uitgebaat met 6 Van Hool- Fiatbussen, ingericht tussen de luchthaven en het Astridplein. In '69 wordt het eindpunt van de Diksmuidelaan naar de Luchthavenlei verplaatst, de reisweg had toen al veranderingen ondergaan.

Omdat in 1974 de bouwwerken aan het 2de vak van de premetro bezig waren wordt lijn 16 daardoor gehinderd en moest ze, samen met de lijnen 17, 20 en 27 richting Centraal Station, worden omgeleid. Tegen het einde van het jaar had de lijn nog allerhande wijzigingen in de reisweg ondergaan, maar tevens werd lijn 16 verlengd tot de terminus van de buspendel 22 (Mortsel-Kaphaanlei) die daardoor ook werd opgeslorpt.

In '77 hervatten de bussen richting Centraal Station hun oorspronkelijke reisweg, vanaf de Van den Nestlei, over de Mercatorstraat, Simonstraat, Pelikaanstraat en het Astridplein. In de andere richting bleef de reisweg  sinds '74 via het Stadspark, omdat de Pelikaanstraat ondertussen een enkelrichtingstraat geworden was.

Op 3 november 2003 wordt lijn 16 (Antwerpen - Luchthaven - Mortsel Kaphaanlei) naar Kontich verlengd en tegelijk wordt ze ook gesplitst: de helft van de bussen rijdt door naar Vremde als een lijn 14. De andere helft rijdt als lijn 16 via het gemeentehuis Hove en Molenstraat Lint tot aan Kontich-station.

In 2006 (op 4 maart)  houdt lijn 16 op te bestaan. Lijn 14 blijft elk kwartier rijden tot Mortsel Kaphaanlei. Elk half uur rijdt er dan een  14 verder door naar Boechout en Vremde.

 Huidige reisweg van lijn 14 (in 1 richting) :  Antwerpen Rooseveltplaats- Lange Leemstraat- Quellin-  Berchem Bikschotelaan- Gitschotellei-  Berchem Station- Van Luppenstraat- Zillebekelaan- Boechout Binnensteenweg- Groenstraat- Hovensesteenweg- Boechout kerk- Schransstraat- Sportveldlaan- Station- Deurne Luchthaven- Mortsel A. Stockmanslei- Gemeenteplein- Mayerlei-Molenlei- Mortsel Dorp-  Sint-Amadeuskliniek- Sint-Jozelf- Mortsel station- Vlaslaan- Vremde Azalealaan- Kerk- Rozenlaan- Veldeweg

Bron: "De Antwerpse tram" door E. Keutgens (1979)

 FOTO'S!

 

Tramlijn 16 in volle exploitatie; foto's komen uit ons archief (Collectie Busje en Trammeke), fotograaf is onbekend (twee eerste foto's)Photobucket Photobucket

En toevallig hebben we in onze collectie koersborden ook eentje steken van L.16? Lachend 

Photobucket

Foto's van Raymond P., van een ondertussen verbuste lijn 16 met een Van Hool- Fiat  Photobucket Photobucket

2006; einde van lijn 16, voortaan zal de 14 naar Mortsel/ Vremde rijden... (Fotograaf: Trammeke)Photobucket

Nog een vrij recente foto, begin dit jaar genomen (fotograaf: Busje_33)Photobucket

17-01-08

Verdwenen lijn 18

In dit nieuwe rubriekje gaan we regelmatig proberen de beknopte geschiedenis van de  Antwerpse stadstram- en buslijnen neer te schrijven (en later eventueel ook nog streeklijnen!) ; en dit zowel van reeds verdwenen lijnen als nog bestaande. Uiteraard wordt dit vergezeld van het nodige fotomateriaal!

Toen ik onlangs een mailtje kreeg van "katje25"- een grote tramliefhebster- waarin zij mij om info over lijn 18 vroeg, kreeg ik het idee om de Antwerpse lijnen uit de doeken te doen! (dus bij deze:  hartelijk dank, katje!!!) Daarom beginnen we ook bij lijn 18 en niet, zoals men zou verwachten, bij lijn 1!

             ~DE GESCHIEDENIS VAN LIJN 18 TE ANTWERPEN~

Antwerpen Eendrachtstraat- Centraal station- Borgerhout

Het levensverhaal van tramlijn 18 begint op 1 augustus 1926. Deze nieuwe lijn komt er doordat de reisweg van tramlijn 4 wordt gewijzigd.  Lijn 18 gaat dan vanaf het Kiel over de Sint-Bernardesesteenweg, de Brederostraat, de De Vrièrestraat, Geuzenstraat en Nationalestraat naar de Groenplaats, tot 1 oktober 1926 want dan wordt lijn 8 (Groenplaats-Boekenberg) aan lijn 18 gekoppeld en verdwijnt dan tijdelijk het lijnnummer 18.

Precies een jaar later wordt tram 18 weer ingezet tussen de Groenplaats en het Kiel, langs dezelfde reisweg als voordien, maar dan met versterking van lijn 8.

In 1931 worden de lijnen 18 en 19 (Middenstatie- Ooststatie) één lijn met het lijnnummer 18. Het blauw-rode koersbord is dan voorzien van volgende reisweg: Kiel- Groenplaats- Centraal station- Ooststation. De barrédiensten van deze vernieuwde lijn 18 rijden tussen Kiel en Groenplaats.

In 1940 rijdt wegens de bezetting in ons land tramlijn 18  niet uit voor een paar maanden, in september komt ze terug met een nieuwe reisweg.

Op verzoek van het district Borgerhout wordt het eindpunt van lijn 18 in 1957 verplaatst naar het Ooststation. Aan beide eindpunten wordt de 18 verlengd met een buspendeldienst. De laatste dag dat een tram de diensten op lijn 18 verzekerde, was op 23 mei 1958. Buslijn 18 reed nu van het Te Boelaerpark  naar de Keyserlei, de barrédiensten van het Ooststation naar De Keyserlei.

Doordat er in 1965 de nieuwe buslijn 20 bij kwam, werd de reisweg van lijn 18 nogmaals gewijzigd en kreeg ook een eindhalte aan de terminus van buslijn 16 aan de Rooseveltplaats. Lijn 18 is niet langer meer gekoppeld aan lijn 19. Een jaar later, in 1966, werden de eerste ontwaardingsapparaten voor reizigers in dienst genomen.

In 1968 werd de busstelplaats aan de Draakplaats, "garage Zurenborg", in gebruik genomen en verhuisde lijn 18 aldus naar daar. Lijn 18 onderging nog veranderingen; zo werd de reisweg tot het einde als volgt: Centraal station via Berchem- Wilrijk- Groenplaats. 's Avonds werd ze echter ingekort tot Berchem Atheneum.

Lijn 18 hield uiteindelijk op te bestaan in de zomer van 2004, met de reorganisatie van de lijnen 17-21-22-1/13- 25-26- 27- 18. Lijn 21 nam dan het stuk Berchem station- Centraal station over, en  omdat deze lijn verlengd werd was de 18 niet echt meer nodig en zodoende afgeschaft.

Bron: "De Antwerpse tram" door E. Keutgens (1979)

ENKELE FOTO'S

Lijn 18, in volle glorie op de Keyserlei (Fotograaf onbekend, Collectie Busje en Trammeke)

Photobucket

Hier staat de bus al te wachten om de taak van de tram over te nemen op lijn 18... (Fotograaf onbekend- collectie Busje en Trammeke)

 Photobucket

Een Van Hool- Fiat op lijn 18 in de Vredestraat te Berchem

 Photobucket

Op het einde van zijn bestaan: Lijn 18 uitgebaat met de allombekende Mercedes Jonckheeres en Van Hool lagevloersbussen. Hier een Jonckheere die poseert.

bus1074