14-06-09

Trolleybussen uit het hele land!

Omdat vandaag definitief afscheid werd genomen van de allerlaatste trolleybussen in ons land, vond ik het wel gepast om een paar oude foto's te plaatsen van trolleybussen... Niet enkel uit Gent, de meest bekende trolleystad, maar ook Antwerpen, Brussel en in het Luikse heeft ooit een trolleybus gereden!

De foto's komen (op de foto van de Gentse Van Hool AG280 na dan) allemaal uit de collectie van Raymond P.

 De hele Belgische trolleygeschiedenis begon in 1929 in de Antwerpse haven. Maar deze hier rijdt aan 't Steen te AntwerpenPhotobucket Photobucket

Ook Brussel heeft een trolleylijn gekend, de 54. Deze ooit lange buslijn is nu in twee gesplitst; de 54 en de 64. (Vorst-Naamsepoort & Naamsepoort-Machelen)Photobucket

Van 1989 tot vandaag een vetrouwd beeld in de Gentse straten; de gelede trolleybussen op lijn 3.. Met het afschaffen van deze trolleybussen verdwijnt de allerlaatste trolleylijn in ons land.Photobucket

Het trolleynetwerk van Luik, dat een jaar later dan Antwerpen van start ging, was een groot succes met ongeveer 20 lijnen, en was daarmee een van de grootste netwerken ter wereld. Begin jaren '70 verdwenen de trolley's, nu is in West-Europa de Nederlandse stad Arnhem één van de  grootste en bekendste trolleystedenPhotobucket

Het laatste model trolleybus van Luik, deze hebben gereden tot '71. In het Luikse bus-en trammuseum ('Natalis') staat er nog zo eentje. Bij ons in het Vlatam staat ook een "Antwerpse" oude trolleybus, en bij de MTUB in Brussel heeft men de trolley 6023, die vandaag heeft meegereden in Gent. Photobucket

04-10-08

Geschiedenis van buslijn 33

BUSLIJN 33   Hoboken Moretusburg (Cockerill)- Merksem Volkstuinlei

Het moest er maar eens van komen... Busje 33 moet toch eens ooit de geschiedenis van lijn 33 uit de doeken doen! Vandaag is dat dus het geval... Deze lijn is vandaag de dag de langste van de stadslijnen (van stelplaats Zurenborg)

Buslijn 33 (Hoboken- Merksem) ziet het leven op 15 augustus 1948. Omdat de TAO nog niet over bussen beschikt, wordt de lijn verpacht aan de NV Autobusdiensten Antwerpse Randgemeenten, kortweg "N.V ADAR". De reisweg toen ging als volgt:

Hoboken (Cockerill)-Kioskplaats- Schoonselhof- J. Moretuslei-  Spoorwegbrug (Oude God)- Mortsel station- Vlieghaven Deurne- Vosstraat- Eksterlaar- Sterckxhoflei- Gallifortlei- Palinckstraat- Lackborslei- Viaduct Merksem- Deurnebaan- St- Franciscusplein- Kroonplein- Korte Bremstraat. (Dit eindpunt wordt in 1954 reeds verlengt naar het Lindeboomplein)

Vanaf 1955 worden de bussen op deze lijn voor eigen bediening door de TAO geëxploiteerd met éénmansbediening, maar tijdens de spitsuren wordt er nog wel tweemansbediening toegepast.

Vanaf de jaren '60 ondergaat de 33 een aantal wijzigingen in de reisroute; in Deurne wordt de lijn over de nieuwe Frank Craeybeckxlaan afgeleidt ipv voorheen over de Turnhoutsebaan/ Gallifortlei/ Palinckstraat & Ter Heydelaan. Richting Merksem (in '63) gaat de bus vanaf dan over de de St Rochusstraat- Herentalsebaan in plaats van over de Korte St Rochusstraat en de Waterbaan. Een jaar later is er een reiswegwijziging in Wilrijk. In 1967 is Hoboken aan de beurt, alwaar dan in de Kapelstraat het eenrichtingsverkeer wordt ingevoerd. De lijn rijdt dan vanaf de Dr Coenstraat over de Kioskplaats, Louisalei, Cockerillplaats en de Kapelstraat (heen & terug) Nog een wijziging volgt in 1969 te Merksem en Hoboken. In 1970 volgen er in Hoboken nog enkele veranderingen.

De terminus in Merksem wordt in 1971 verlengd van het Lindeboomplein naar de Volkstuinlei.

In 1973 doet het gemeentebestuur in Deurne een proef met bijkomende ritten tussen de Menegemlei en de Volkstuinlei in Merksem, om zodoende een betere verbinding te creëren tussen Noord en Zuid. De frequentie wordt van 45 min op 20/25 minuten gebracht. Wegens onvoldoende belangstelling van de reizigers werden deze ritten in '74 alweer geschrapt. 

Verbetering van de basisfrequentie komt er in 1976; dan wordt deze op 30 minuten gebracht. Tijdens de spits kan men om de 20 minuten een bus verwachten. Twee jaar later wordt ook het autobustarief vervangen door het tramtarief

Tot 2004 is lijn 33 nagenoeg hetzelfde gebleven, op enkele aanpassingen van de reisweg na. Vanaf dan rijden de bussen ook via het Middelheim ziekenhuis, en ook is de frequentie 's avonds verhoogt van 2 bussen naar 4 bussen per uur. Tijdens de werken aan de Ring heeft ook pachter De Reys bijna 2 jaar lang lijn 33 mee helpen uitbaten. Tevens verhoogt men opnieuw de frequentie van 20' naar 10. Als het contract bij De Reys voor lijn 33 is afgelopen, wordt de frequentie nogmaals aangepast, vanaf nu kan men om het kwartier (overdag) een 33 nemen.

Ingescande dia, fotograaf is onbekend- Collectie Busje & Trammeke. De Van Hool- Fiat 551, de enige bus van de MIVA in deze groene livrei, dit was bij wijze van experiment maar gelukkig koos men toch voor het bekendere rood! Er was ook een groene tram trouwens. Deze bus werd ook wel "De Hulk" genoemd door de chauffeurs.

Photobucket

Hier een specialleke.. En wat voor eentje! Niet minder dan het unieke prototype Van Hool A280 op lijn 33! Deze bus werd in '85 gebouwd en was de moeder van alle volgende types lagevloerbussen (A500- A600 enzovoorts...) Het leuke eraan is dat deze nu in het museum staat en ook onder ons peter/ meterschap! En we zijn er terecht trots op! Het buske staat nu wel in de laatste NMVB- livrei, dat oogt wat mooier ook Stoer Fotograaf onbekend- Collectie Busje & TrammekePhotobucket

Deze foto heb ik twee jaar geleden genomen, bij ons in Deurne Photobucket

En om af te sluiten nog een New Van Hool A360 nogmaals in Deurne, ook twee jaar geleden gefotografeerd. Photobucket

13-07-08

Lijn 5 van vroeger tot nu

Tramlijn 5: Antwerpen Groenplaats- Wilrijk (Frans Nagelsplein)

Wim Saerensplein- Linkeroever (huidig)

Op 12 november in het jaar 1903 werd de elektrische dienst in bedrijf gesteld tussen de hoek Kammenstraat/ Nationalestraat en Berchem "Dikke Mee". De trams die rijden tot de Wilrijkse Poort dragen een rood koersbord, de rijtuigen die naar "Dikke Mee" rijden hebben een rood/ wit koersbord. De lijn was amper een week in gebruik toen de eindhalte Kammenstraat/ Nationalestraat reeds verlegd werd naar de Groenplaats, ter hoogte van de Rioolstraat. Nog een goed half jaar later (juli 1904) vervalt ook deze terminus, de trams rijden vanaf dan rond de Groenplaats.

In 1912 wordt de in enkelspoor aangelegde verlenging "Dikke Mee"- Wilrijk (Bist) in dienst gesteld, over de Eglantierlaan, Seringenlaan, Acacialaan, Berkenlaan, over de spoorlijnbrug Antwerpen Zuid-Brussel, Laarstraat, en de Heistraat tot aan de overweg van de ringlijn. Een tweede spoor volgt een jaar later. De terminus van tram 5 bleef altijd langs de stadskant van de ringspoorlijn. Hoewel de vergunningen en de plannen  er waren, is de aanleg van de tramsporen over deze ringspoorlijn tot de Bist nooit gebeurd. Tijdens de eerste Wereldoorlog worden de extramuros- diensten geschrapt.

Het Antwerpse Stadsbestuur stelt in 1926 voor om het rondrijden van trams op de Groenplaats zoveel mogelijk te vermijden, en om de rijtuigen van lijn 5 te laten terugkeren over de Schoenmarkt, Meirbrug, Huidevettersstraat, Lange Gasthuisstraat, Mechelseplein, Maarschalk Gérardstraat en zo verder de normale reisweg. Vier jaar later stelt de trammaatschappij aan het Stadsbestuur voor om de trams van lijn 5 vanaf de Groenplaats terug te laten keren over de Nationalestraat, Kronenburgstraat om dan in de Kasteelpleinstraat de normale reisroute te hervatten.

In 1931, vanaf 1 september rijden de trams van de lijn 5 in lusvorm: vanaf de Kasteelpleinstraat- richting stad- over de Terninckstraat, Maarschalk Gérardstraat, Vleminckveld, Kammenstraat, Nationalestraat, rond de Groenplaats en terug langs de Nationalestraat, Kronenburgstraat naar de Kasteelpleinstraat. Door het drukke tramverkeer rond de Groenplaats worden de lijnen 5 en 23 in 1936 samen tot één lijn gebracht; lijn 5 met een rood/ wit koersbord.

De verlenging in de Lackborswijk wordt in gebruik genomen door lijn 5 in 1937. Zo gaan de rijtuigen vanaf dan door de Berlaimontstraat over de Confortalei en de Ter Heydenlaan tot de Gallifortlei. Twee weken later rijden de trams door over de Ter Heydenlaan naar Antwerp Stadion. In Wilrijk zal een jaar later een nieuwe keerlus in gebruik genomen kunnen worden op de August Van Daelplaats (nu: Frans Nagelsplein). In 1940 reden de trams op lijn 5 een paar dagen niet uit vanwege de bezetting, nadien bediende deze lijn het stuk Wilrijk- Groenplaats. Lijn 12 (Antwerp Stadion- Borgerhout L. Naeyaertplein) zorgde voor de bediening van het gedeelte tussen de Lackborswijk en Antwerp Stadion.

In april 1944 wordt op bevel van de Duitse overheid het reizigersverkeer op de lijnen 5 en 17 verboden doorheen het spergebied (tussen "Dikke Mee" en de Berkenlaan). Lijn 5 moet genoodzaakt een andere reisweg volgen; trams komende van de Groenplaats rijden door de Jan Van Rijswijcklaan, Karel Oomsstraat en de tramloods Driehoek, om dan langs de Generaal Lemanstraat op de Jan Van Rijswijcklaan te komen, tot de keerlus van de Jan De Voslei. In november van dat jaar rijdt lijn 5 weer zoals voorheen naar Wilrijk. 

Eénrichtingswagens met plaats voor de ontvanger worden op lijn 5 in gebruik genomen in 1950. Zes jaar later, op 31 december wordt de lijn opgeheven, tussen 1957 en 1963 worden de tramsporen van lijn 5 uitgebroken. Vanaf 1/1/1957 werd tramlijn 5 vervangen door een busdienst, die volledig met éénmansbediening uitgebaat werd. De bussen reden van Wilrijk tot westelijke kant van de Groenplaats, daarbij een groot gedeelte van de ex-tramlijn 5 volgend. In de jaren '60 verandert er hier en daar wat aan de reisweg van buslijn 5 te Wilrijk. In 1974 wordt de Groenplaats heraangelegd als verkeersvrije zone en tevens wandelgebied, en bijgevolg moet het eindpunt verlegd worden van de noordelijke naar de zuidelijke kant van de Groenplaats. De laatste exploitatiedag met bussen op lijn 5 (Wilrijk Dr. Donnyplein- Antwerpen Groenplaats) was 31 januari 1975, dit vanwege reorganisatie van de lijnen 5, 17, 25 en 26. De vroegere reisweg van lijn 5 werd opgenomen door lijn 25, die tevens wordt opgedeeld in de lijnen 25 en 25bis. Ook wordt het eindpunt aan het Dr. Donnyplein te Wilrijk niet meer bediend.

Jarenlang was er geen lijn 5 meer in Antwerpen, tot in 2006.Op 1 maart zal de nieuwe tramlijn 5 rijden tussen het Wim Saerensplein te Deurne en de Krijgsbaan op Linkeroever. Het gedeelte tussen het Sportpaleis en Linkeroever gebeurt via de premetrotunnels. Daarmee telt Antwerpen vanaf maart 2006 elf tramlijnen, waarvan 4 premetrolijnen. De bedoeling is dat in de nabije toekomst lijn 5 wordt verlengd over de Ruggeveldlaan, naar Wijnegem via de August van de Wielelei. (Shoppingcenter)

Geen idee waar deze foto is enomen, of wie de fotograaf is... 

Photobucket

 Fotograaf onbekend-     Antwerpen Groenplaats

Photobucket

Zurenborgse Van Hool- Fiat op lijn 5, ten tijde dat deze lijn met bussen geëxploiteerd werd. Fotograaf: Raymond P.Photobucket

Anno 2008; een zeldzaam beeld van gekoppelde PCC's op lijn 5, die hier ter hoogte van de Ter Heydenlaan te Deurne is. Photobucket

Siemenstram "Hermelijn" op de Confortalei te DeurnePhotobucket

18-05-08

Lijn 1 van tram tot bus

In onze kronieken over de Antwerpse stadslijnen gaan we het vandaag hebben over de geschiedenis van lijn 1; deze was vroeger natuurlijk een tramlijn maar is al een hele tijd 'verbust'...

Tramlijn 1 Noorderplaats- Zuidstation

In 1902 wordt de eerste elektrische dienst in bedrijf gesteld, deze lijn wordt dan uiteraard lijn 1.  Het koersbord is volledig wit met volgende tekst erop:

ENTREPOT- STAPELHUIS

BANQUE- BANK

GARE zuid/ sud STATIE

Tijdens WO I blijft de tram rijden, maar dan wel aangepast aan het opgelegde rijverbod dat na 20u 's avonds geldde. Dit was zo in de eerste maanden van het jaar  1914.

Begin jaren '20 (einde 1923- begin 1924) maakte men proefritten met motorwagens op draaistellen, afkomstig van de Rode Tram (= ex- Les Vicinaux anversois) en deze trams mochten dan in dienst gesteld worden op lijn 1. Men ging ook experimenteren met de wijze waarop de passagiers in en uit de voertuigen gingen; enkel op lijn 1 ging men als proef de reizigers achteraan laten instappen en vooraan langs het voorplatform terug laten afstappen.

Einde 1924 dient de trammaatschappij een voorstel in om de situatie van de sporen te veranderen aan de Zuiderplaats, voornamelijk om bepaalde moeilijkheden uit de weg te gaan, zoals het aanhaken en afhaken van de bijwagens op de lijnen 6, 13 en 14. Ook zou men graag een boog laten aanleggen aan het einde van de Amerikalei om de terugkeer van de voertuigen op lijn 1 te vergemakkelijken zodat zij niet meer rond de Zuiderplaats moesten omrijden. Twee jaar later werd deze boog in gebruik genomen.

In september '29 wenst de trammaatschappij lijn 1 te verlengen tot de Mexicobrug, helaas zijn de spoorwegen hiermee niet opgezet omdat de tramsporen op een paar plaatsen de spoorweginfrastructuur moet kruisen. Er was ook een gevaar voor botsingen tussen treinen en trams en bovendien zou het drukke treinverkeer de goede uitbating van de tramlijn belemmeren. Zodoende werd er dan ook afgezien van deze verlenging.

Toen veranderde de verkeerssituatie op de Leien; vroeger zag men deze als drie afzonderlijke, naast elkaar gelegen straten waarbij de trams op de zijbanen rechts reden. Echter, nu besloot men de Leien als één enkele brede straat te zien en zodus was de trammaatschappij verplicht de rijrichting van de trams om te keren, wat wel wat aanpassingen met zich meebracht zoals wissels en kruisingen.  Deze omkering van rijrichting gebeurde midden in de week, op 5 jui 1934. Sedert dan rijdt de tram op lijn 1 terug rond de Bolivarplaats (Ex- Zuiderplaats) waar een halte tevens voorzien is aan de ingang van de Zuidstatie. De boog in de Amerikalei is ook buiten dienst gesteld.

Door al die veranderingen moest de reiziger vanaf dan in- en uitstappen op de straatkant, wat toen wel voor veel klachten en dergelijke heeft gezorgd.

In het begin van de tweede wereldoorlog reden de trams niet uit vanwege de talrijke schade door de beschietingen en de bezetting van ons land. Stilaan komen de diensten toch weer op gang en komt lijn 1 weer in dienst tussen de Noorderplaats en het Zuidstation. In 1944 wordt de dienst weer volledig hernomen.

Na de oorlog worden zogenaamde "gemengde diensten" ingericht, dit om de tramrit sneller te laten verlopen en overstappen op andere lijnen te vermijden. Zo heb je bijvoorbeeld een dienst 1.4 (blauw/ wit koersbord) die begon op 20 mei 1946, en enkel te zien was tijdens de spitsuren. Deze trams reden dan vanaf de Noorderplaats via de Leien, het Zuidstation, de Brusselstraat en lijn 4 naar het Kiel en Hoboken. Deze dienst werd afgeschaft in 1950.

De laatste dag dat onze eerste elektrische tramlijn met trams wordt geëxploiteerd, is 14 juli 1965. Om de aanleg mogelijk te maken van de toegangswegen naar de nieuwe Scheldetunnel moesten de sporen op de Bolivarplaats verdwijnen én ook het Zuidstation moest eraan geloven..... dus tramlijn 1 werd buslijn 1 vanaf dan.

Buslijn 1 Antwerpen (A'damstraat)- Noorderplaats- Zuid- Hoboken (Verenigde Natieslaan)

 De reisweg van lijn 1 blijft dezelfde, alleen de Bolivarplaats (Zuidstation) wordt niet meer aangedaan en men keert terug op de Amerikalei ter hoogte van de Baron Dhanislaan.

Het eindpunt wordt in '69 verlegd van de Noorderplaats naar de Londenstraat, in 1970 wordt de lijn verlengd van de Amerikalei tot de Bolivarplaats.

1976: Verlenging van de lijn van Bolivarplaats tot Hoboken (Lelieplaats)

1978: Van zodra de Londenbrug hersteld zal zijn wordt de nieuwe terminus van de buslijn de Rijnkaai, om zo de belastingskantoren beter te kunnen bedienen

Een jaar later volgt er nogmaals een verlenging; ditmaal wordt de andere terminus verlegd naar de Verenigde Natieslaan.

Tot 2004 is lijn 1 nagenoeg dezelfde gebleven; in dat jaar werd ze opgesplitst in twee lijnen en zodoende werd lijn 13 opnieuw leven in geblazen. Lijn 1 zou vanaf dan de Verenigde Natielaan niet meer bedienen maar wel de Broydenborglaan, van daar rechtdoor naar de Fotografielaan en langs de skipiste over de Krijgslaan naar het Universiteitsplein rijden. Lijn 13 volgt hetzelfde traject tot de Kapelstraat te Hoboken (aan de overweg) en gaat vandaaruit naar Hoboken Polderstad, alwaar ook het nieuwe eindpunt kwam.

Van 2004 tot 2006 kende lijn 1/13 een omleiding via de Montignystraat vanwege werken aan de Leien en door de bouw van het nieuwe Justitiepaleis.

In 2006 is lijn 1 veranderd van reisweg en bedient vanaf dan het Universiteitsplein niet meer. Vanaf de Broydenborglaan reed men dan over de Sint-Bernardsesteenweg naar de Gemeenteplaats en het station van Hemiksem, om zo de terminus aan de Nijverheidsstraat te bereiken. Lijn 13 bleef ongewijzigd, behalve dan dat deze lijn 's avonds van Hoboken Polderstad tot het Universiteitsplein een stuk van lijn 140 aandoet. (en dusdoende ook als bestemmingscijfer "140" op de film heeft staan)

 Enkele foto's van trams/ bussen op L1 vroeger en nu...

Photobucket Photobucket Photobucket